Co to jest zachowek?

Zachowek to część spadku, która przysługuje pewnym spadkobiercom z ustawy, nawet jeśli zmarły pozostawił testament. Jest to pewnego rodzaju zabezpieczenie prawne dla najbliższych członków rodziny, które ma na celu uniemożliwienie całkowitego pominięcia ich w testamencie.

Kiedy należy się zachowek i komu należy się zachowek?

Zachowek przysługuje w sytuacji, gdy zmarły pozostawił spadkobierców ustawowych, czyli osoby, które dziedziczą na podstawie przepisów prawa cywilnego, i jednocześnie nie uwzględnił ich w testamencie lub nie sporządził testamentu. Oto kilka sytuacji, w których należy się zachowek:

Zachowek dla dzieci: dzieci zmarłego mają prawo do zachowku, jeśli zostaną pominięte w testamencie lub nie było testamentu. Wysokość zachowku dla dzieci wynosi połowę tzw. „części przysługującej ustawowo” (czyli tego, co by otrzymały, gdyby dziedziczyły na podstawie przepisów dziedziczenia ustawowego).
Zachowek dla małżonka: Małżonek zmarłego może również mieć prawo do zachowku, jeśli został pominięty w testamencie lub nie było testamentu. Wysokość zachowku dla małżonka wynosi również połowę „części przysługującej ustawowo”.
Brak lub niewystarczające dziedziczenie w testamencie: Zachowek może być także wymagany w przypadku, gdy spadkodawca sporządził testament, ale w nim nie uwzględnił pewnych osób, które byłyby mu przysługującymi spadkobiercami ustawowymi.
Zachowek od darowizn przekazanych za życia: wbrew pozorom, zachowek i arowizna mają ze sobą wiele wspólnego. Otóż bywa, że w spadku teoretycznie nic nie ma. Okazać się może jednak, że osoba zmarła za życia jeszcze przekazała w darowiznach swój majątek. Wtedy zachowek od spadku, pomimo braku majątku spadkowego, powiększa się przekazane darowizny. Wyjątkiem są darowizny drobne lub dokonane ponad 10 lat licząc od śmierci spadkodawcy, ale pod warunkiem, że obdarowani nie byli spadkobiercami. Jeśli obdarowani byli przyszłymi spdkobiercami po osobie zmarłej, bieg 10 lat nie ma znaczenia.

Ile wynosi zachowek? Sprawdź zachowek w spadku

W polskim prawie cywilnym wysokość zachowku wynosi połowę tzw. „części przysługującej ustawowo”. Część przysługująca ustawowo, to taki udział w spadku, jaki przysługiwałby spadkobiercy na podstawie przepisów dziedziczenia ustawowego, gdyby nie było testamentu. Zachowek jest zabezpieczeniem dla spadkobierców, którzy zostali pominięci w testamencie lub nie dostali odpowiedniego udziału w spadku.
W praktyce wysokość zachowku zależy od liczby osób, które mają do niego prawo. Jeśli zachowek przysługuje jednej osobie (np. dziecku zmarłego), wynosi on połowę tej części spadku, jaką ta osoba otrzymałaby na podstawie ustawowych zasad dziedziczenia. Jeśli zachowek przysługuje więcej niż jednej osobie (np. kilku dzieciom), połowa części przysługującej ustawowo jest dzielona między te osoby.
Warto zauważyć, że zasady te mogą ulec zmianie w przypadku, gdy spadkodawca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz spadkobiercy. Wówczas zachowek może wynieść łącznie trzy czwarte części przysługującej ustawowo.
W praktyce ustalenie dokładnej wysokości zachowku może być skomplikowane i wymagać dokładnej analizy konkretnego przypadku. Dlatego też zaleca się skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w dziedzinie prawa spadkowego, aby uzyskać dokładne informacje dostosowane do konkretnych okoliczności.

Kiedy nie należy się zachowek?

W polskim prawie cywilnym istnieją sytuacje, w których nie przysługuje zachowek. Oto kilka przypadków, w których nie należy się zachowek:

Brak spadkobierców ustawowych: jeśli zmarły nie pozostawił spadkobierców ustawowych (czyli osób, które dziedziczą na podstawie przepisów dziedziczenia ustawowego), to nie ma podstaw do przyznania zachowku. Zachowek przysługuje tylko w przypadku, gdy istnieją spadkobiercy ustawowi.
Zachowek w testamentach: jeśli zmarły sporządził testament i w nim uwzględnił wszystkich spadkobierców, nie pomijając nikogo, to również nie będzie miejsca na zachowek. Testament jest dokumentem, który reguluje dziedziczenie zmarłego, i jeśli jest prawidłowy, to jego postanowienia są wiążące.
Odrzucenie spadku: jeśli potencjalny beneficjent zachowku zdecyduje się odrzucić spadek, to również nie będzie miał prawa do zachowku. Odrzucenie spadku oznacza rezygnację ze wszystkich praw i obowiązków związanych ze spadkiem, w tym również z zachowkiem.
Inne sytuacje wyłączające zachowek: jeśli potencjalny beneficjent zachowku zdecyduje się odrzucić spadek, to również nie będzie miał prawa do zachowku. Odrzucenie spadku oznacza rezygnację ze wszystkich praw i obowiązków związanych ze spadkiem, w tym również z zachowkiem.

Jak obliczyć zachowek?

Obliczenia zachowku zależą od konkretnej sytuacji i przepisów obowiązujących w danym kraju. W polskim prawie, wysokość zachowku wynosi połowę tzw. „części przysługującej ustawowo”. Część ta, to udział w spadku, jaki przysługiwałby spadkobiercy na podstawie przepisów dziedziczenia ustawowego, gdyby nie było testamentu.
Ogólną zasadę obliczania zachowku można przedstawić w kilku krokach:

Określenie wartości masy spadkowej: obejmuje to wszystkie składniki majątku pozostawionego przez zmarłego, pomniejszone o jego długi i zobowiązania.
Określenie liczby uprawnionych do zachowku: często są to dzieci zmarłego, ale może to również obejmować małżonka. Wartość zachowku jest obliczana indywidualnie dla każdego uprawnionego.
Określenie części przysługującej ustawowo: to jest udział, jaki przysługiwałby każdemu uprawnionemu na podstawie przepisów dziedziczenia ustawowego, gdyby nie było testamentu.
Obliczenie wysokości zachowku: zachowek wynosi połowę części przysługującej ustawowo dla każdego uprawnionego.

JAK OSTATECZNIE MOŻEMY POMÓC W USTALENIU ZACHOWKU?

Jako detektywi specjalizujący się w dziedzinie ustalania majątku polecamy, by zamówić informacje o nadal aktualnie posiadanym majątku oraz majątku zbytym przez zmarłego. Sprawdzenie aktualnie posiadanego majątku pozwoli zebrać wszelkie informacje na temat tego, czego nie wychwycili spadkobiercy, co zdarza się bardzo często, ponieważ zwyczajowo mało kto na etapie przyjmowania majątku z urzędu lub u notariusza nie sprawdza majątku zmarłego. Ustalenie majątku może zostać zrealizowane z urzędu jedynie przez komornika, jednak wiemy, że ustalenia są te realizowane długo i nieefektywnie. Jeśli natomiast część lub całość majątku została już przekazana spadkobiercom, to jako agencja detektywistyczna możemy ustalić co zostało przekazane i w jakim czasie – czy w spadku, czy też w darowiźnie jeszcze za życia osoby zmarłej.

Sprawdź ceny w sklepie online i zamów informacje, które cię interesują!

zachowek, spadek a zachowek

    Scroll to Top